Gimtine to po litewsku kraj urodzenia. A ten kraj to Kiejdany, Wędziagoła, Łabunowo, Serbiny, Użumiszki, Opitołoki, Szetejnie, Świętobrość, Kałnoberże czy Syrutyszki, które dzisiaj nazywają się: Kedainiai, Vandžiogala, Labunava i tak dalej po litewsku. Nazwy te w polskim brzmieniu nie są obce, bo znane są dobrze z tekstów Czesława Miłosza. Spacerownik – nowy gatunek przewodników stworzony przez redakcję „Gazety Wyborczej – a więc spacerownik po kraju rodzinnym Czesława Miłosza, z pozoru zresztą niezbyt pokaźna książeczka, w ascetycznym, lecz harmonijnie dostosowanym do treści opracowaniu grafi cznym Artura Hanca, jest fascynującą, chociaż spokojną, powolną i miejscami nawet leniwą w swej narracji, opowieścią o dzisiejszej Litwie i wbrew pozorom, że nic tam już nie pozostało – o jeszcze licznych śladach obecności polskiej kultury na tych terenach. Autor niezwykle skrupulatnie zebrał

informacje o wszystkich niemal pozostałościach czy wręcz ułamkach wiążących się w większy czy mniejszy sposób z życiem poety i jego otoczenia, a czasem tylko ze „skrawkami” pamięci, jakie w „miłoszowej” części Litwy pozostały. Czesław Miłosz po opuszczeniu Litwy

nie wierzył, że kiedyś jeszcze wróci do swych stron rodzinnych. „Ale los okazał się łaskawy”, z satysfakcją pisze autor. „26 maja 1992 roku wylądował – jak czytamy w książce – na lotnisku w Wilnie wraz z synem Antonim”. W trakcie bardzo pracowitego, chociaż tylko kilkudniowego pobytu, pojechał też odwiedzić swój rodzinny powiat kiejdański. Ponownie przyjechał na Litwę w 1995 roku na zaproszenie prezydenta tego kraju. Mówił wtedy, że Litwa to dla niego przede wszystkim „barwy, kształty, zapachy mojego dzieciństwa”. Na cześć noblisty w miejscu jego urodzenia powstało Centrum Kultury Czesława Miłosza. Obraz Litwy, jaki wyłania się ze spacerownika

, nie nastraja optymistycznie, wiele miejsc jest zapuszczonych i zaniedbanych, jednak frapująca opowieść o świecie młodych lat Czesława Miłosza prowokuje do podjęcia tej w końcu niedalekiej wyprawy, bo od północnej granicy Polski czy od Suwałk dzieli Kiejdany raptem dwieście kilometrów. Nie pozostaje więc nic innego, jak zabrać ze sobą „7 spacerów” i ruszyć w drogę. A warto, bo przecież jest to kraina, „gdzie wschodzi słońce i kędy zapada”.