21 maja 2009 roku podczas konferencji „książka dla turysty”, zorganizowanej w ramach 54. Międzynarodowych Targów Książki, ogłoszono wyniki pierwszej edycji konkursu „Najlepsze publikacje turystyczne”. Nagroda Magellana została powołana aby uhonorować najbardziej wartościowe publikacje turystyczne wydane w ubiegłym roku wydawniczym. Chcemy, aby nagroda była nie tylko wyróżnieniem, lecz także ważną informacją dla samych turystów, którym coraz trudniej dokonać właściwego wyboru spośród kilkunastu tytułów poświęconych tym samym destynacjom.

Na rynku turystycznym wyraźnie widać ożywienie. Tanie połączenia lotnicze, coraz bogatszy wybór wycieczek zorganizowanych, wreszcie otwarcie się rynków pracy w niektórych krajach Unii, wszystko to powoduje, że jeździmy coraz więcej… choć nie zawsze z książką, a całkiem sporadycznie z mapą. Ogromna konkurencja sprawia jednak, że wydawcy wciąż muszą inwestować w nowe tytuły, nowe serie i kolejne aktualizacje, zaś nakłady pojedynczych pozycji niestety spadają, co pozostaje nie bez wpływu na cenę przewodnika. W przypadku najpopularniejszych kierunków wybór jest ogromny – o samym Londynie naliczyłem w księgarni 21 pozycji!

Tego nikt się chyba nie spodziewał. Można było zakładać niewielkie wzrosty sprzedaży na rynku turystycznym w 2005 roku, tymczasem nastąpił prawdziwy wysyp nowych publikacji, a przychody całego sektora wzrosły aż o 35 proc. Prawdziwa rewolucja nastąpiła na rynku kartograficznym, nie dość że Polacy coraz częściej kupują mapy, to w dodatku gotowi są wydawać na nie więcej pieniędzy wybierając droższe, staranniejsze edytorsko, cieszące się dobrą marka pozycje. Dzięki sprzedaży wysyłkowej (telemarketing, kluby książki) poszerzył się też tradycyjny krąg odbiorców publikacji turystycznych – w formie wysyłkowej (łącznie ze specyficzną ofertą Reader’s Digest) sprzedano w 2005 roku za blisko 50 mln zł, to jest ok. 44 proc. całego rynku, stacje paliw sprzedały za ok. 22 mln zł (19 proc.), hipermarkety za ok. 5 mln zł (4 proc.), zaś księgarnie (w tym Empik) za jedynie 38 mln zł (33 proc.). Tempo zmian jest zaskakujące, a zastrzec tu należy, że analiza nie uwzględnia jednorazowego przedsięwzięcia Agory, która od 10 września 2005 roku co tydzień rozprowadzała po jednym przewodniku turystycznym z serii „Podróże marzeń”, wraz z Agorą wzrost rynku wyniósłby blisko 43 proc.

Choć na świecie wciąż jest niespokojnie, a kolejne biura podróży ogłaszają upadłości, na rynku książek dla turystów obserwujemy powolne ożywienie. Ludzie nie tylko zaczęli kupować więcej przewodników, ale też coraz chętniej sięgają po te z wyższej półki – bardziej obszerne i droższe.

Pomimo kryzysu w branży turystycznej w 2003 roku sprzedaż przewodników i kartografii utrzymywała się na poziomie zbliżonym do roku poprzedniego. Powstało wiele nowych serii, zmienia się geografia sprzedaży, a wydawcy coraz częściej mówią o koniecznej konsolidacji rynku. Faktem jest, że mali, lokalni wydawcy – poza nielicznymi wyjątkami – mają coraz mniej do powiedzenia, a najwięksi z roku na rok umacniają się, poszerzając ofertę, kupując nowe licencje, inwestując w przedstawicieli handlowych i marketing.

2002 rok dla polskiej turystyki był najgorszym od upadku komunizmu i otwarcia granic. Obroty wielu biur podróży spadły nawet o 30 proc., sprzedawano znacznie mniej wycieczek zagranicznych i biletów lotniczych, kolejni przewoźnicy wycofywali się z lotów czarterowych. Liczne promocje i obniżki cen nie odwróciły negatywnej tendencji. Informacje o wybuchu bomby na dyskotece na Wyspie Balii czy o zabitych turystach w Kenii, wojna w Afganistanie, napięcia wokół Iraku i obawy przed kolejnymi atakami terrorystycznymi – wszystko to odcisnęło piętno na turystyce zagranicznej i znalazło odzwierciedlenie także na rynku księgarskim. Spadała liczba sprzedawanych przewodników po Turcji, Egipcie, Izraelu, Tunezji, a utraconych obrotów nie zrównoważył większy popyt na przewodniki po Polsce.

Wydawnictwo Reader’s Digest wydało w ubiegłym roku atlas samochodowy „Drogi Europy”, który sprzedawany jest w cenie 119,70 zł. Oficyna sprzedała 157 tys. egz. tego atlasu osiągając na tym przychód prawie dwukrotnie większy niż PPWK na wszystkich swoich tytułach z kartografii użytkowej. Przykład ten pokazuje jak wiele jest niewykorzystywanych możliwości dotarcia do odbiorcy z publikacjami o charakterze turystycznym.